Το Κίνημα Οικολόγων – Συνεργασία Πολιτών χαιρετίζει την έγκριση πακέτου στήριξης για τους πυρόπληκτους συμπολίτες μας, με στόχο την άμεση ανακούφιση και σταδιακή αποκατάσταση των ζημιών που προκάλεσαν οι καταστροφικές πυρκαγιές.
Ωστόσο, για να είναι αποτελεσματική η στήριξη, απαιτείται μέγιστος συντονισμός. Ο κάθε πυρόπληκτος χρειάζεται να γνωρίζει πού θα ζήσει. Από τον Σεπτέμβριο, η ζωή επανεκκινεί: εργασία, σχολεία, υποχρεώσεις. Είναι αναγκαίο όλα τα ζητήματα στέγασης να έχουν διευθετηθεί μέχρι το τέλος Αυγούστου.
Εκφράζουμε έντονη επιφύλαξη για την πρόβλεψη μόλις έξι μηνών στήριξης ενοικίου για όσους διαμένουν σε μερικώς κατεστραμμένες κατοικίες, για το οποίο διάστημα θα πρέπει να υπάρχει ευελιξία στο να δοθεί παράταση αν αυτό κριθεί αναγκαίο. Η εμπειρία στην Κύπρο δείχνει ότι δεν είναι ρεαλιστικό, εντός έξι μηνών, να εντοπιστούν και να συντονιστούν ηλεκτρολόγοι, εργολάβοι και τεχνίτες για ολοκλήρωση εργασιών αποκατάστασης. Αντιθέτως, η πρόνοια 24 μηνών στήριξης για πλήρως κατεστραμμένες κατοικίες κρίνεται λογική και επαρκής, και θα μπορούσε να αποτελέσει σημείο αναφοράς για συνολικότερη αναθεώρηση.
Την ίδια στιγμή, οφείλουμε να επισημάνουμε ότι το ποσό που προβλέπεται για την επιδότηση ενοικίου – €800 ανά μήνα για το νοικοκυριό + €200 ανά παιδί – δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα της αγοράς. Μια τετραμελής οικογένεια θα λάβει €1.200 ανά μήνα, ποσό ανεπαρκές για να εξασφαλιστεί αξιοπρεπής στέγαση, ιδίως εν μέσω αυξημένης ζήτησης και διαρκώς ανοδικών τιμών στην αγορά ενοικίων και κατασκευών.
Επιπλέον, η πρόβλεψη για αποζημίωση μόλις 25% για μη αδειοδοτημένες, ανεξαρτήτως αν αυτές χρησιμοποιούνταν ως κύρια ή μοναδική κατοικία, εγείρει κοινωνικό ζήτημα. Σε πολλές περιπτώσεις, η πολεοδομική αταξία είναι ευθύνη της πολιτείας και όχι του ίδιου του πολίτη. Η επιλεκτική στήριξη οδηγεί σε ανισότητες και δεν αντανακλά την πραγματική ανάγκη.
Εφιστούμε την προσοχή στην ανάγκη στενής και διαφανούς συνεργασίας μεταξύ κράτους και ασφαλιστικών εταιρειών, ώστε να αποφευχθούν καθυστερήσεις και αδικίες σε βάρος των πολιτών.
Σε σχέση με την ανοικοδόμηση πλήρως κατεστραμμένων κατοικιών, δεν είναι ξεκάθαρο εάν τα κρατικά μέτρα καλύπτουν το σύνολο των απαραίτητων εξόδων: πέραν του κόστους κατασκευής, απαιτούνται μελέτες, πολεοδομικά τέλη, έξοδα αδειοδότησης, που μπορεί να είναι σημαντικά για μια οικογένεια που έχει ήδη χάσει το σπίτι της. Απαιτείται σαφήνεια και κάλυψη όλου του φάσματος της ανοικοδόμησης, ώστε η στήριξη να είναι ουσιαστική και όχι αποσπασματική.
Ιδιαίτερη πρόνοια οφείλει να δοθεί και στο θέμα των κατεστραμμένων οχημάτων. Τα περισσότερα ήταν ασφαλισμένα μόνο έναντι τρίτου και άρα δεν καλύπτονται για ζημιές από πυρκαγιά. Αναμένουμε την εξαγγελία συμπληρωματικών μέτρων για να αποζημιωθούν δίκαια και οι ιδιοκτήτες αυτών των οχημάτων, που αποτελούσαν μέσο διαβίωσης για πολλούς.
Δεν μπορούμε, τέλος, να αποφύγουμε το αυτονόητο ερώτημα: πού ήταν τα μέτρα πρόληψης; Αν υπήρχε επάρκεια πτητικών μέσων πυρόσβεσης, αν είχε αναπτυχθεί ένα σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης, αν η Πυροσβεστική Υπηρεσία είχε την αναγκαία στήριξη, σήμερα δεν θα βρισκόμασταν ενώπιον της ανάγκης ανοικοδόμησης ολόκληρων κοινοτήτων. Το κόστος πρόληψης είναι πολλαπλάσια μικρότερο από το κόστος αποκατάστασης – οικονομικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά.
Το Κίνημα Οικολόγων – Συνεργασία Πολιτών τελεί εν αναμονή της εξαγγελίας για την περιβαλλοντική αποκατάσταση των πληγεισών περιοχών. Χωρίς την αποκατάσταση του φυσικού περιβάλλοντος, των οικοσυστημάτων και της βιοποικιλότητας, η διαδικασία ανοικοδόμησης παραμένει ημιτελής.
Η επόμενη μέρα δεν μπορεί να χτιστεί πρόχειρα. Χρειάζεται πολιτική βούληση, σοβαρότητα και μακροπρόθεσμος σχεδιασμός – όχι απλώς διαχείριση της κρίσης.
